พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ.2542 โดยมีความมุ่งหมายเพื่อสื่อสารถึงอัตลักษณ์ของมหาวิทยาลัยมหาสารคามที่มีจุดเริ่มต้นและพัฒนาการอย่างมีความหมายและความสำคัญควบคู่มากับพัฒนาการของสังคมตั้งแต่ยุคที่เป็นวิทยาลัยวิชาการศึกษามหาสารคาม(พ.ศ.2511) จนถึงมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒมหาสารคาม (พ.ศ.2517)และเป็นมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (พ.ศ.2537) รวมทั้งเป็นศูนย์กลางแห่งการพัฒนาองค์ความรู้ด้านพิพิธภัณฑ์ เพื่อส่งเสริมให้สังคมได้รับผลประโยชน์จากกิจการพิพิธภัณฑ์ ทั้งในด้านการปลูกจิตสำนึกแห่งคุณค่าและความสำคัญของท้องถิ่น การจัดการพิพิธภัณฑ์ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ตอบสนองต่อความต้องการของสังคม  และสนับสนุนการจัดการเรียนการสอนการวิจัย และบริการวิชาการด้านพิพิธภัณฑ์ตลอดจนเป็นสถานที่สำหรับการพักผ่อนและจัดกิจกรรมสำหรับคณาจารย์ นิสิต และบุคคลทั่วไป



    พิพิธภัณฑ์มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ตั้งอยู่ที่ตำบลขามเรียง อำเภอกันทรวิชัย โดยตั้งอยู่บริเวณด้านทิศตะวันออกของอาคารบรมราชกุมารี (สำนักอธิการบดี)  เปิดให้ผู้ที่สนใจเข้ามาเที่ยวชมภายในบริเวณพิพิธภัณฑ์ โดยรอบสงบ  ร่มรื่น สามารถเดินเที่ยวชมได้ในบริเวณโดยรอบๆ และเรียนรู้เรื่องของ  “เรือนอีสาน” ที่มีอยู่ด้วยกันถึง 6 เรือน ซึ่งภายในเรือนนั้นถูกจัดเป็นนิทรรศการ การจำลองที่อยู่อาศัย บอกเล่าเรื่องราวของชาวอีสานเป็นอย่างดีจะทำให้เราเข้าใจวิถีชีวิตของคนมากยิ่งขึ้น พร้อมกันนั้นยังมีป้ายสารนิเทศบรรยายประกอบทำให้เราเข้าใจประเพณี วัฒนธรรมของชาวอีสานที่เกี่ยวข้องอยู่กับธรรมชาติได้เป็นอย่างดี 



1.เรือนอีสานประยุกต์หลังใหญ่  เป็นรูปแบบเรือนที่มีการประยุกต์ทั้งด้านโครงสร้างและวัสดุแต่ยังคงรักษารูปแบบและ
ภาพลักษณ์ของเรือนอีสานแบบดั้งเดิม ภายในประกอบด้วย  สำนักงาน  ห้องประชุมใหญ่  ห้องประชุมย่อย  ห้องรับรอง 
คลังพิพิธภัณฑ์  หอจดหมายเหตุมหาวิทยาลัยมหาสารคาม และนิทรรศการพัฒนาการมหาวิทยาลัยมหาสารคาม



2.เรือนอีสานประยุกต์หลังเล็ก  ประกอบด้วยนิทรรศการพัฒนาการมหาวิทยาลัยมหาสารคาม  “เรื่องเล่าของเรา เล่าเรื่องมหาวิทยาลัย” และพื้นที่สำหรับจัดนิทรรศการหมุนเวียน

3. เรือนโข่ง  เป็นเรือนหลังเล็กที่มีโครงสร้างเฉพาะ แต่สร้างติดกับชานของเรือนใหญ่ (เรือนนอน) ไว้เมื่อต้องการแยกเรือนก็สามารถรื้อถอนไปสร้างเป็นเรือนหลังใหม่ได้โดยไม่กระทบต่อโครงสร้างของเรือนใหญ่  ปัจจุบันเป็นที่ตั้งชมรมนาฏศิลป์และดนตรีพื้นเมืองมหาวิทยาลัยมหาสารคาม